TERUG
Liturgisch jaar
‘Ook al zie je er niet uit, je mag er zijn – dat is carnaval’
St Joseph
‘Ook al zie je er niet uit, je mag er zijn – dat is carnaval’


In de Sint Josephkerk in Hooglanderveen werd zaterdag een mis gehouden ter ere van het carnaval dat rooms-katholieken vieren voordat de vastentijd aanbreekt.

Hoogland/Hooglanderveen 

Praatpaal. Trage wifi. Zeeuws meisje. De bezoekers van de carnavalsmis in de Sint Josephkerk in Hooglanderveen (tijdens carnaval: Turfgat) ­waren zaterdagavond werkelijk als van alles verkleed.

Pastoor Tuan Nguyen gaat voor. ‘Ik zie hier genoeg mensen die door kunnen gaan voor het mooiste meisje van de klas’, grapt hij. ‘Wie denkt dat hij of zij daarvoor in aanmerking komt, mag naar voren komen. Dan krijgt diegene van mij een kusje. Ik geef niet graag kusjes, maar ik ben vandaag jarig.’

Prompt staat een van de Zeeuwse meisjes op. De pastoor houdt woord. In zijn preek verbindt hij de aan­raking van het kusje met de bijbellezing waarin Jezus een melaatse ­geneest door hem aan te raken. Hij besluit: ‘Met carnaval gaan we uit ons dak. De veertigdagentijd confronteert ons met de dood. Maar dat is geen reden om niet te leven. God is van het leven, het eeuwig leven.’

Dan volgt de eucharistie. Het kleurrijke publiek wordt stil. Een parochiaan verwijst een jonge vader met een rumoerige baby naar een kamertje achter in de kerk. Daarmee wil ze een eerbiedige sfeer garanderen. Dat wil zeggen, tot de mensen ter communie gaan. Als de kerkgangers in de rij staan om de hostie te ontvangen, speelt fanfare De Turfstampers stevige carnavalsmuziek. De baby barst weer in huilen uit. Een ­gezin dat hossend ter communie gaat, knielt eenmaal terug in de ­banken om te bidden. Vervolgens zingt het koor de flowerpowerkraker Aquarius/Let the sunshine in. Na de zegen zingt en host iedereen, zwaaiend met vlaggetjes, op het carnavalslied Niet kniezen, niet zeuren en het volkslied van Hooglanderveen. Om vervolgens in polonaise – hoe anders – de kerk uit te gaan.

krankzinnigheid

Tuan Nguyen is pastoor van de parochie Onze Lieve Vrouw van Amersfoort, waartoe de rooms-katholieke enclaves Hoogland en Hooglanderveen behoren. In deze dorpen, op­geslokt door de grote stad, vieren de mensen carnaval met overgave.

De pastoor vindt het helemaal prima. ‘Beetje drinken, polonaise lopen. Mensen komen verkleed als non of als clown. Ook al zie je er niet uit, je mag er zijn. Dat is carnaval.’ Vasten doet hij op een meer traditionele ­manier: door minder te eten op ­Aswoensdag en Goede Vrijdag en door op de vrijdagen vlees te laten staan. Carnaval hoort volgens ­Nguyen bij het katholieke geloof. ‘Vergelijk het met een vrijgezellenfeest. Je doet nog even gek, voordat het serieuze leven gaat beginnen. Het katholicisme kent gebed, onthouding, naastenliefde, maar er is ook ruimte voor uitbundigheid.’

Een heilige mis en carnaval ineen. Kan dat wel? ‘Er is veel respect’, meent ­Nguyen. ‘De heren doen hun hoofddeksel af tijdens de evangelielezing. Ze bidden en volgen de liturgie. En het is fijn dat er weer eens ­zoveel mensen in de kerk komen.’

‘Er is niets mis met krankzinnigheid, zolang er maar Gods zegen op rust (vrij naar Gerard Reve)’, reageert een katholiek diaken op Twitter.

Priester Roderick Vonhögen, die zondagochtend in Amersfoort in een carnavalsmis voorging, zegt dat ‘daar ook momenten van stilte en gebed waren’. Hij twittert: ‘Altijd een uitdaging om een evenwicht te vinden in zo’n ­carnavalsmis.’ Maar het kan, stelt ook pastoor Ruud Verheggen uit Tienray. In zijn Limburg zijn dit soort vieringen volgens hem wel ‘netter’ dan elders. ‘De prins roept in zijn woordje de mensen op om woensdag een askruisje te halen.’ Dat kruisje, aangebracht tijdens de viering op Aswoensdag, markeert het begin van de veertigdagentijd.

Mercèdès Vossenberg-Terlaak kijkt daar anders tegenaan. Ze komt uit het noorden, maar woont sinds kort in Brabant. Om te integreren gaat ze meedoen met carnaval. ‘Ik ga waarschijnlijk naar de optocht en naar kindercarnaval. Dinsdag, op de vooravond van de vastentijd, eten we pannenkoeken. Het is goed voorafgaand aan het vasten iets losser te zijn. Door carnaval te vieren kan ik bewuster de vastentijd in gaan.’

‘De mis moet echter om God draaien’, vindt Vossenberg. ‘Niet dat God niet van gezelligheid houdt, maar alles heeft zijn tijd en plaats. Bij de mis past waardigheid. Het is niet goed om verkleed, met theater en gekkigheid, voor in de kerk bij het kruis van Christus te staan.’

Vossenberg gaat zowel traditioneel als meer eigentijds vasten: ‘Ik wil de chocola laten staan, ga geven aan goede doelen en besteed meer tijd aan gebed. Misschien lees ik nog een goed boek. En ik ga digitaal vasten proberen: matigen met internet.’ <

gezellig in de kerk

‘Rooms-katholieken in Nederland zijn cryptoprotestanten’, vindt cultuurtheoloog Frank Bosman. ‘Als we in de kerk zitten, moeten we stil zijn. Na de mis drink je koffie in een zaaltje dat meestal ook niet heel spetterend is. Terwijl in Mexico … daar is het in de kerk gewoon beregezellig!’

Met carnaval is het tenminste een keer leuk om in de kerk te zijn. Zo kijken veel zuidelijke katholieken ertegen aan, meent Bosman. Moet de kerk zich dat aantrekken? ‘Absoluut! Bisschop De Korte noemt gezelligheid een uiting van Gods naastenliefde.’

Bosman ziet in carnaval God aan het werk. ‘God houdt ervan om zich een beetje te vermommen. Hij is waar de harten branden. En reken maar dat er met carnaval heel wat harten branden!’

Is die gezelligheid niet vooral het gevolg van de alcohol?

Bosman: ‘Je kunt een Brabander niet erger beledigen dan door te zeggen dat carnaval alleen maar om zuipen, eten en seks draait. Maar lol hebben en vrijen, is dat niet precies waar God blij van wordt?’

Omkering is de kern van carnaval. Juist dat maakt het christelijk, meent Bosman. ‘Carnaval speelt met genderrollen, met seksualiteit, met sociale patronen. De ­politiek en de kerk worden be­lachelijk gemaakt. Ook in de ­Bijbel zie je voortdurend een ­omkering van de bestaande ­verhoudingen en rolpatronen. ­Jezus zoekt het uitschot op, Hij maakt de gekroonde hoofden belachelijk. Hij is de enige die kan zeggen dat de keizer geen kleren aanheeft. Hij wordt voor de kruisiging verkleed als een soort nar en bespot. Jezus is spot aangedaan, die is onderdeel van onze verlossing geworden.’

sociaal gebeuren

Net als in Hooglanderveen, is ook in Hoogland carnaval onlosmakelijk verbonden aan de dorpsidentiteit. Het dorp heeft twee carnavalsverenigingen: De Eemschuumers en De Hooge Narren. Het hoogtepunt is de optocht door het dorp. Praalwagens waar vaak weken aan gewerkt is, rijden door de straten. Het dorp heet in deze dagen Zandkruuersgat. ‘Dat komt uit de jaren zeventig, toen Hoogland door Amersfoort ­geannexeerd werd’, vertelt Marco Nipshagen. Hij was drie jaar geleden prins Goud bij De Hooge Narren. ‘Mensen uit het dorp zijn toen met kruiwagens zand naar Den Haag gegaan om te protesteren.’

Carnaval is vooral een sociale activiteit. ‘We gaan op bezoek bij scholen’, vertelt Ronald van Wee. Hij is lid van De Eemschuumers en was een paar jaar geleden prins Ronnie. ‘We kiezen ook elk jaar een kapitein, iemand die zich bijzonder voor het dorp heeft ingezet.’ Nipshagen vult aan: ‘We bezoeken de bejaarden, brengen bloemen naar zieke mensen die het echt nodig hebben.’

Vasten doen de twee ex-prinsen, van huis uit katholiek, niet.

De vastentijd begint morgen, op ­Aswoensdag. In de Hooglandse Sint Martinuskerk is er een viering waarin parochianen Ans Borgonjen en Ad van Dijk voorgaan. Zoals de traditie voorschrijft worden dan de palmtakjes verbrand, die zijn uitgedeeld op Palmpasen in het voorgaande jaar. De as daarvan wordt gebruikt voor de askruisjes.

De rol van de kerk is volgens Van Dijk door de secularisatie veranderd. ‘Ze is een ontmoetingsplaats. Er zijn concerten en opvoeringen. We zijn betrokken bij carnaval, maar ook bij de voetbalvereniging. Als er een bekende Hooglander overlijdt, zit de kerk vol.’

‘Het woordje geloven moet je ­misschien niet meer gebruiken’, vult Borgonjen aan. ‘Iedereen is welkom in de kerk, gelovig of niet. Ook bij het vasten is het diep-religieuze er vaak af. Mensen gaan een tijdje met de fiets naar het werk of ze sparen om te geven aan een goed doel.’




bron: Ned. Dagblad uitgave: 13 febr 2018
bericht nr. 19597 :  geplaatst op 13-02-2018 en 196 maal gelezen


Geen gerelateerde berichten
Opties
Deel dit bericht met uw vrienden op sociale media

    Facebook   Bericht afdrukken  Bericht afdrukken